۱۴۰۰/۰۵/۱۱
www.shorakh.com
دومیــــن حــــــوزه علمیـــــــه جهـــــــان تشیـــٌــــع
لقب
پدر
کنیه
تاریخ تولد ۱۲۷۴
وضعیت تاهل متاهل
تاریخ فوت ۱۳۵۶
محل دفن

ولادت و تحصیلات

حضرت آیت الله حاج سید میرزا حسن موسوی بجنوردی در سال ۱۳۱۶ قمری برابر با سال ۱۲۷۴ در یکی از روستاهای شهرستان بجنورد و در خانواده ای معروف به پاکی و تقوا، متولد شد.

وی دوران کودکی را درکنار خانواده سپری کرد و همان ایام، آثار ذکاوت و نبوغ  در سیمایش نمایان شد، از این رو پدرش مصلحت در آن دید تا پس از طی دوران خردسالی به امر آموزش و تربیت وی بپردازد. او در مدتی کوتاه به فراگیری خط، آموزش قرآن کریم و احکام دینی پرداخت ومعلومات رایج در عصر خود را که نوعاً در مکتب خانه ها فرا می گرفتند، آموخت.

علاقه وی به درس و آموختن علوم دینی او را راهی بجنورد کرد و مقدمات را در آنجا فرا گرفت و پس از چندی جهت گذراندن مدارج عالی علمی، در سن ۱۴ سالگی عازم مشهد مقدس شد.

وجود بارگاه ملکوتی هشتمین امام شیعیان حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام و حضور اساتید مبرز در رشته های گوناگون دانش، از ادبیات عرب و فارسی گرفته تا منطق، فلسفه، کلام و دانش های نقلی، مانند اصول و فقه و حدیث، و حتی طب و نجوم و هیئت، حوزه مشهد را بسان خوانی گسترده ساخته بود که هرکس با هر ذائقه و سلیقه ای می توانست از فضای علمی آن بهرهمند گردد.

آیت الله بجنوردی ابتدا به محفل درس میرزا عبدالجواد نیشابوری معروف به «ادیب اول» راه یافت و در ادب عربی و فارسی بهره ای وافر برد و علاوه بر حفظ قرآن کریم و نهج البلاغه، اشعار بسیاری از شاعران عرب و فارس را حفظ نمود تا جایی که گفته اند: بیش از یکصد هزار بیت را حفظ کرده بود.

وی همزمان با فراگیری ادبیات به آموزش ریاضیات همت گمارد و سپس در دروس فقه و اصول شرکت جست و از محضر نام آورانی چون حضرات آیات حاج میرزا محمد آقازاده، حاج آقا حسین قمی و حاجی فاضل خراسانی کسب فیض نمود.

ایشان در معقول نیز اشارات، شفا، شرح منظومه، اسفار، شرح هدایه الاثیریه، شوارق و سایر کتب فلسفی و کلامی رایج را در محضر مرحوم حاجی فاضل خراسانی و مرحوم آقا بزرگ حکیم فرا گرفت و خود به تدریس دروس مقدمات و سطوح عالیه پرداخت و پس از مدتی به عنوان مدرسی خوش بیان و صاحب ذوق، مشهور و آوازه حوزه شد.

هجرت به نجف اشرف

آیت الله حاج میرزا حسن بجنوردی با ترغیب استادش حاجی فاضل و پس از خوب آمدن استخاره ایشان، در سال ۱۳۴۰ قمری راهی نجف اشرف شد و در مدرسه بزرگ مرحوم آخوند خراسانی ساکن گردید.

وی سالیان دراز در دروس خارج فقه و اصول آیات عظام آقا ضیاءالدین عراقی، میرزا محمدحسین نائینی و حاج سید ابوالحسن اصفهانی حضور یافت و در نهایت، به درجه اجتهاد نائل آمد.

ایشان که از بدو ورود به نجف، به تدریس اصول فقه و اصول مشغول بود، پس از درگذشت استادش مرحوم آقا ضیاء عراقی، به صورت محدود به تدریس خارج اصول پرداخت و پس از رحلت مرحوم سید اصفهانی رسماً به تدریس خارج فقه و اصول به( زبان عربی) اشتغال ورزید و مسجد شیخ طوسی را که نماد قدمت حوزه نجف بود، به عنوان محل دروس خود انتخاب کرد.

آیت الله بجنوردی در دیگر رشته های منقول مانند تفسیر، در آیه و رجال نیز تبحر داشت و اطلاعات تاریخی و جغرافیایی اش زبانزد اهل علم بود.

او با محافل علمی و دانشگاهی جهان اسلام مرتبط بود و با عالمانی از بغداد، جامع الازهر، جامع زیتونه تونس، جامع قرویین فاس و مراکزی در سوریه و لبنان مکاتبات علمی و ادبی داشت. وسعت نظر و گشودگی رابطه ایشان با محافل علمی اهل سنت، زمینهساز این اظهارنظر شده بود که او را مناسب ترین طرف گفتگو برای شیخ محمود شلتوت در نجف اشرف برای تقریب بین مذاهب اسلامی میدانستند.

روش تدریس و شاگردان

آیت الله بجنوردی نسبت به شیوه رایج تدریس  خارج فقه در حوزه انتقاد داشت و بر این باور بود که روش معمول تنها در مدتی دراز قادر است به‌طور تجربی توانایی استنباط را در جوینده پدید آورد و اگر شیوه آموزش به گونه ای تغییر یابد که اساتید به جای بررسی فروع، قواعد را با ذکر مصادیق و به شیوه ای استدلالی به دانشجو آموزش دهند، استنباط در زمانی کوتاه تر  قابل دستیابی خواهد بود. این اندیشه، نه تنها زمینهساز و شالوده کتاب «القواعد الفقهیه» او بود، بلکه  در نحوه طرح مباحث در منتهی الاصول نیز تأثیر بسزایی داشت.

وی عالمی نواندیش بود و با همکاری و تشویق شاگردانش، در تاسیس دانشگاه دینی «جامعه النجف الدینیه» نقش ارزنده ای ایفا نمود.

ایشان در طول سال ها خدمات علمی و فرهنگی و تدریس در حوزه علمیه نجف اشرف و مشهد مقدس، شاگردان فراوانی تربیت نمود شماری از آن‌ها عبارتند از حضرات آیات سید علی خامنه ای، شیخ حسین وحید خراسانی، سید محمد مهدی بجنوردی، شیخ محمدرضا مظفر، سید جلال الدین آشتیانی، علامه محمد تقی جعفری، شهید حاج‌آقا مصطفی خمینی، سید محمدعلی قاضی طباطبایی، سید یوسف حکیم، علی کاشف الغطا، سید موسی بحرالعلوم، سید هادی تبریزی، محمد جواد و محمد طاهر آل راضی،  سید محمد کلانتر، محمود شهابی، سید محمد تقی حکیم، سید محمد بجنوردی، شیخ مسلم ملکوتی، سید محمدحسین جلالی، سید محمد شیرازی، شیخ محمدحسین سیبویه، سید عباس سیدان، شیخ علی اصغر معصومی، سید مرتضی نجومی کرمانشاهی، راستی کاشانی، صادق تاموی، سید عبدالکریم کشمیری، فیض گنابادی، سید حسن خرسان، سید محمدعلی حکیم، محمد شریعت، شیخ حسینعلی راشد، دکتر عبدالهادی فضلی و استاد بدیع الزمان فروزانفر.

ارتباط با مرحوم امام خمینی

آیت الله بجنوردی به مرحوم امام خمینی محبت و ارادت بسیاری داشت و ضمن دوستی و مباحثات علمی با ایشان، همواره حرکت امام را تایید میکرد و در مواردی نیز عملاً نقش داشت.

آثار علمی

آیت الله میرزا حسن بجنوردی در طول حیات بابرکت خود آثار علمی بدیعی تالیف نمود که اکثر آن‌ها به چاپ رسیده است.آثاری مانند : القواعد الفقهیه، منتهی الاصول، (مشتمل بر یک دوره مباحث اصول فقه)، ذخیره العباد لیوم المعاد (رساله علمیه که در سال ۱۳۷۵ قمری به چاپ رسید)، قولنا فی الحکمه(حاشیه ای بر اسفار صدرالدین شیرازی)، رساله ی فقهی در رضاع، رساله ای اصولی در اجتماع امر و نهی، حواشی بر العروه الوثقی و حواشی بر وسیله النجاه. همچنین بخشی از مباحث خارج فقه وی توسط شمس الدین واعظی با عنوان «الاشارات الی مدارک الاحکام» در نجف اشرف در سال ۱۳۹۱ قمری به چاپ رسید.

وفات

آیت الله میرزا حسن بجنوردی پس از سالها تلاش علمی و مجاهدت، بر اثر کسالتی که بر ایشان عارض شده بود، در بیمارستان بستری گردید و سرانجام در بیستم جمادی الثانی سال ۱۳۹۶ قمری برابر با سال ۱۳۵۴ شمسی دار فانی را وداع گفت. پیکر مطهر این عالم ربانی با حضور یکپارچه علمای نجف و عموم مردم به نحو باشکوهی تشییع و در جوار مرقد مطهر امیر مومنان علیه السلام و در مقبره استادش حاج سید ابوالحسن اصفهانی به خاک سپرده شد.

به اشتراک بگذارید:
  • بازدید: 0
  • 0
  • 0
ثبت دیدگاه
هیچ دیدگاهی برای این پست قابل نمایش نمی باشد.
ارتباط مستقیم با مسئولان
تلفن ثابت:
051-32008497
051-32008118
کد پستی:
9154656386
رایانامه:
shora@mailkh.com
ساعت کاری:
شنبه الی چهارشنبه:

ساعت 7:30 - 14

روزهای پنجشنبه:

ساعت 7:30 - 13

آدرس:
مشهد مقدس، حرم مطهر، بلوار شهید شوشتری، انتهای شهید شوشتری 7، ساختمان شورای عالی حوزه علمیه خراسان
تمامی حقوق این وب سایت متعلق به دبیرخانه شورای عالی حوزه علمیه خراسان می باشد، استفاده از مطالب وب سایت با ذکر منبع بلامانع است.