سال مهـار تـــورم، رشــد تولـید

۱۴۰۵/۰۸/۲۶
www.shorakh.com
دومیــــن حــــــوزه علمیـــــــه جهـــــــان تشیـــٌــــع

تاریخ انتشار :

۱۴۰۵/۰۸/۲۵

در نشست تخصصی «جایگاه فلسفه تعلیم و تربیت در نظام درسی حوزه» مطرح شد:

ضرورت گذار از نظام «انباشت دانش» به نظام «مبتنی بر تحلیل و استنباط»

نشست تخصصی با موضوع «جایگاه فلسفه تعلیم و تربیت در نظام درسی حوزه» با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر شاملی و حجت‌الاسلام والمسلمین زمانی‌فرد عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان برگزار شد.

به گزارش خبرنگار دبیرخانه شورای عالی، نشست تخصصی با موضوع «جایگاه فلسفه تعلیم و تربیت در نظام درسی حوزه» با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر شاملی و حجت‌الاسلام والمسلمین زمانی‌فرد عضو شورای عالی حوزه علمیه خراسان برگزار شد.

در این جلسه حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر شاملی با تبیین چالش‌های پیش روی ساختار آموزشی حوزه، بر لزوم تغییر پارادایم از «آموزش مبتنی بر محفوظات» به «آموزش مبتنی بر تحلیل و استنباط» تأکید کرد. در این نشست، فلسفه تعلیم و تربیت نه به عنوان یک حوزه تکمیلی، بلکه به عنوان «نقشه راه» و «مغز متفکر» برنامه‌ریزی درسی معرفی شد که وظیفه جهت‌دهی به اهداف، محتوا، روش تدریس و ارزشیابی را بر عهده دارد.

چالش جزیره‌ای بودن دروس و ضرورت مهندسی برنامه درسی

حجت‌الاسلام دکتر شاملی در آغاز سخنان خود، با اشاره به تحولات تمدنی و نیازهای روزگاری، بازنگری در مهندسی برنامه درسی حوزه را یک «ضرورت اجتناب‌ناپذیر» دانست. وی با نقد رویکرد فعلی که در آن دروس علمی به صورت جداگانه و جزیره‌ای تدریس می‌شوند، بر لزوم ایجاد یک پیوند نظام‌مند میان دروس مختلف از جمله ادبیات، منطق، اصول، فقه، تفسیر و اخلاق تأکید کرد. وی در این باره تصریح کرد: «فلسفه تعلیم و تربیت، زینت‌آلات لوکس برای برنامه درسی نیست، بلکه "نقشه راه" و "روح حاکم" بر پیکره آموزش است.» وی توضیح داد که این دانش باید پاسخگوی پرسش‌های بنیادین درباره ماهیت طلبه، غایت تربیت، منابع شناخت دینی و ارزش‌های حاکم بر آموزش باشد و مبنایی برای تعیین اینکه «چه چیزی، با چه هدفی و چگونه» باید تدریس شود، فراهم آورد.

گذار از تراکم محفوظات به توانایی استنباط و نقد

یکی از محورهای اصلی و چالش‌برانگیز این نشست، مسئله گذار از «تراکم محفوظات» به سمت «عمق معرفتی» بود. دکتر شاملی با اشاره به اینکه آموزش حوزوی نباید صرفاً به انباشت مطالب و حفظ اقوال گذشته محدود شود، بر ضرورت تربیت طلبه‌ای تأکید کرد که برخوردار از قدرت استنباط و توانایی تحلیل باشد. وی در تبیین این ضرورت افزود: «ورود فلسفه تعلیم و تربیت به نظام آموزشی حوزه نباید به معنای افزودن چند کتاب به سرفصل‌های فعلی باشد.» وی پیشنهاد کرد که این ورود باید از سه مسیر محقق شود: نخست، طراحی درس‌های صریح و هدفمند؛ دوم، «فلسفی‌کردن تدریس دروس موجود» با روشن کردن جایگاه و کارکرد هر علم؛ و سوم، اصلاح «برنامه درسی پنهان» که شامل تعامل استاد و طلبه، فضای مدرسه و شیوه ارزشیابی است. وی تأکید کرد که «برنامه درسی از روی کاغذ اتفاق نمی‌افتد، بلکه در کلاس درس رخ می‌دهد.»

فلسفه‌ورزی؛ فراتر از حفظ آراء؛ تمرکز بر مهارت‌های نوآوری

در ادامه این نشست، مفهوم فلسفه‌ورزی بازتعریف شد. دکتر شاملی تأکید کرد که فلسفه‌ورزی نباید تنها به معنای آشنایی با سنت‌های فلسفی باشد، بلکه باید با مهارت‌های کاربردی پیوند بخورد. وی فلسفه را ابزاری برای شکوفایی توانایی‌های زیر دانست: «اندیشه‌ورزی، حل مسئله، تصمیم‌گیری، نقد علمی و نوآوری.» وی با اشاره به نیاز به تربیت پژوهشگران نظریه‌پرداز، خاطرنشان کرد که تولید علم دینی مستلزم تربیت عالمی است که بتواند مبانی و پیش‌فرض‌های علوم جدید را تحلیل و نقد کند و به مسائل معاصر همچون اقتصاد، حکمرانی و حتی فناوری‌های نوظهور پاسخ دهد.

بومی‌سازی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های مکتب خراسان

در بخش پایانی، بر ضرورت بومی‌سازی برنامه‌ها با توجه به هویت فکری و تاریخی مناطق تأکید شد. دکتر شاملی پیشنهاد کرد که برای مناطق مختلف، الگوهایی متناسب با ظرفیت‌های تاریخی آن‌ها طراحی شود؛ از جمله استخراج نظام‌مند مبانی تربیتی از قرآن و روایات و همچنین بهره‌گیری از ظرفیت‌های ادبی و اصولی مکتب علمی خراسان در جهت توانمندسازی استادان و تقویت روش‌شناسی فهم متن. این نشست در حالی به پایان رسید که بر لزوم حرکت از «کتاب‌محوری» به سمت «تربیت‌محوری» و اولویت دادن به نیازهای واقعی و ارزش‌های معرفتی در نظام آموزشی حوزه تأکید شد.

ثبت دیدگاه

هیچ دیدگاهی برای این پست قابل نمایش نمی باشد.

ارتباط مستقیم با مسئولان
تلفن ثابت:
کد پستی:
9154656386
رایانامه:
ساعت کاری:
شنبه الی چهارشنبه:

ساعت 7:30 - 14

روزهای پنجشنبه:

ساعت 7:30 - 13

آدرس:
مشهد مقدس، حرم مطهر، بلوار شهید شوشتری، انتهای شهید شوشتری 7، ساختمان شورای عالی حوزه علمیه خراسان
تمامی حقوق این وب سایت متعلق به دبیرخانه شورای عالی حوزه علمیه خراسان می باشد، استفاده از مطالب وب سایت با ذکر منبع بلامانع است.
ارتباط مستقیم با مسئولان
دبیر شورای عالی
تلفن : کد پستی: رایانامه:
051-32008497 9154656386 shora@mailkh.com
051-32008118